Μεγάλη ανατροπή στη λατινοαμερικανική Ιστορία: Αποκαλύφθηκε άγνωστος πολιτισμός έως 3 εκατ. κατοίκων που κρυβόταν κάτω από τον Αμαζόνιο

Μια νέα διεθνής μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature ανατρέπει την εικόνα του Αμαζονίου ως μιας αδιατάρακτης, «παρθένας» περιοχής πριν από την άφιξη των Ευρωπαίων. Κάτω από την πυκνή βλάστηση, οι επιστήμονες εντόπισαν τα ίχνη ενός άγνωστου μέχρι σήμερα πολιτισμού, ο πληθυσμός του οποίου ενδέχεται να έφτανε ακόμη και τα 3 εκατομμύρια ανθρώπους.

Για δεκαετίες επικρατούσε η αντίληψη ότι πριν από την ευρωπαϊκή αποικιοκρατία στον Αμαζόνιο ζούσαν κυρίως μικρές και διάσπαρτες κοινότητες ιθαγενών, χωρίς μεγάλους οικισμούς και σύνθετες κοινωνικές δομές.

Τα νέα ευρήματα, ωστόσο, δείχνουν ότι μεγάλες εκτάσεις του τροπικού δάσους είχαν μετατραπεί σε ένα οργανωμένο ανθρωπογενές τοπίο, με δρόμους, τελετουργικούς χώρους, χωματουργικά έργα και αλληλοσυνδεόμενα κέντρα.

Η τεχνολογία που αποκάλυψε όσα έκρυβε το δάσος

Η ανακάλυψη κατέστη δυνατή χάρη στην τεχνολογία LiDAR, δηλαδή Light Detection and Ranging.

Η συγκεκριμένη μέθοδος χρησιμοποιεί παλμούς λέιζερ που εκπέμπονται από αεροσκάφη και μπορούν να καταγράψουν το ανάγλυφο του εδάφους κάτω από την πυκνή βλάστηση. Με αυτόν τον τρόπο δημιουργούνται λεπτομερείς τρισδιάστατοι χάρτες, στους οποίους αποκαλύπτονται ανθρώπινες κατασκευές που παραμένουν αόρατες από το έδαφος ή από συμβατικές αεροφωτογραφίες.

Οι ερευνητές σάρωσαν περίπου 4.500 τετραγωνικά χιλιόμετρα στον νοτιοδυτικό Αμαζόνιο, κυρίως στην πολιτεία Άκρε της Βραζιλίας.

Κατά τη διάρκεια της έρευνας εντόπισαν 396 άγνωστα χωματουργικά έργα, αυξάνοντας θεαματικά τον αριθμό των γνωστών αρχαιολογικών θέσεων στην περιοχή.

Ο άγνωστος πολιτισμός των Aquiry

Οι αρχαιολόγοι αποδίδουν τις κατασκευές σε έναν πολιτισμό που μέχρι σήμερα δεν είχε καταγραφεί και τον οποίο ονόμασαν Aquiry, από την παλαιότερη ονομασία που συνδέεται με τον ποταμό Acre.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των επιστημόνων, ο πολιτισμός αυτός αναπτύχθηκε περίπου από το 600 π.Χ. έως το 850 μ.Χ.

Βλαπτική για τον Αμαζόνιo αλλά και το… πιάτο μας η συμφωνία με τη Mercosur, λέει η Greenpeace

Δεν φαίνεται να επρόκειτο για μία ενιαία αυτοκρατορία με κεντρική διοίκηση, αλλά για ένα εκτεταμένο δίκτυο κοινοτήτων που μοιράζονταν κοινές κοινωνικές, πολιτικές και θρησκευτικές παραδόσεις.

Οι οικισμοί συνδέονταν μεταξύ τους με ευθύγραμμους δρόμους, ενώ τα μεγαλύτερα κέντρα πιθανότατα λειτουργούσαν ως χώροι τελετών, συγκεντρώσεων, εμπορικών ανταλλαγών και συλλογικής λήψης αποφάσεων.

Γεωγλυφικά τεράστιας κλίμακας

Τα μνημεία που αποκαλύφθηκαν εντυπωσιάζουν τόσο για το μέγεθος όσο και για τη γεωμετρική τους ακρίβεια.

Πρόκειται για μεγάλα γεωγλυφικά και χωματουργικά έργα, τα οποία σχηματίζουν κύκλους, τετράγωνα, ορθογώνια και οκτάγωνα. Πολλά περιβάλλονται από βαθιές τάφρους και ψηλά αναχώματα, ενώ ορισμένα συνδέονται μεταξύ τους με δρόμους μήκους αρκετών χιλιομέτρων.

Η διάταξη των κατασκευών αποτελεί ένδειξη κεντρικού σχεδιασμού και προηγμένης κοινωνικής οργάνωσης, καθώς η δημιουργία τους θα απαιτούσε τη συνεργασία μεγάλου αριθμού ανθρώπων και τον συντονισμό διαφορετικών κοινοτήτων.

Οι επιστήμονες δεν θεωρούν ότι τα έργα αυτά κατασκευάστηκαν κυρίως για αμυντικούς σκοπούς. Αντίθετα, εκτιμούν ότι αποτελούσαν μεγάλα τελετουργικά και κοινωνικά κέντρα, στα οποία συγκεντρώνονταν κάτοικοι από διαφορετικές περιοχές.

Έως 3 εκατομμύρια κάτοικοι

Ένα από τα σημαντικότερα συμπεράσματα της μελέτης αφορά το μέγεθος του πληθυσμού.

Με βάση τον αριθμό των κατασκευών, τη χωρική κατανομή των οικισμών και τα μαθηματικά μοντέλα που χρησιμοποίησαν, οι ερευνητές εκτιμούν ότι ο πολιτισμός των Aquiry μπορεί να αριθμούσε από 1,25 έως 3 εκατομμύρια κατοίκους κατά την περίοδο της μεγαλύτερης ακμής του.

Η εκτίμηση αυτή μεταβάλλει ριζικά την εικόνα που υπήρχε για τον προκολομβιανό Αμαζόνιο, καθώς υποδηλώνει την ύπαρξη πολυπληθών και σύνθετων κοινωνιών σε περιοχές που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν αραιοκατοικημένες.

Παράλληλα, οι επιστήμονες εκτιμούν ότι κάτω από το δάσος ενδέχεται να παραμένουν κρυμμένα ακόμη 20.000 έως 30.000 χωματουργικά έργα.

Αυτό σημαίνει ότι όσα έχουν εντοπιστεί μέχρι σήμερα πιθανότατα αποτελούν μόνο ένα μικρό τμήμα του πραγματικού αρχαιολογικού τοπίου.

Ο Αμαζόνιος δεν ήταν «παρθένος»

Η νέα μελέτη ενισχύει την άποψη ότι οι προκολομβιανοί πληθυσμοί δεν ζούσαν απλώς μέσα στο τροπικό δάσος, αλλά το διαμόρφωναν ενεργά και συστηματικά.

Οι κάτοικοι δημιουργούσαν καλλιεργήσιμες εκτάσεις, διαχειρίζονταν τη βλάστηση, κατασκεύαζαν δρόμους και διαμόρφωναν μεγάλους χώρους κοινωνικών και τελετουργικών δραστηριοτήτων.

Το γεγονός αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι κατέστρεφαν το οικοσύστημα. Αντίθετα, τα στοιχεία δείχνουν ότι είχαν αναπτύξει μορφές μακροχρόνιας διαχείρισης του περιβάλλοντος, προσαρμοσμένες στις ιδιαίτερες συνθήκες του Αμαζονίου.

Η παλαιότερη εικόνα ενός εντελώς ανέγγιχτου δάσους πριν από την άφιξη των Ευρωπαίων εγκαταλείπεται σταδιακά. Όλο και περισσότερα αρχαιολογικά ευρήματα δείχνουν ότι σημαντικές περιοχές του Αμαζονίου αποτελούσαν προϊόν ανθρώπινης παρέμβασης επί αιώνες.

Το ανεξήγητο τέλος του πολιτισμού

Παρά την έκταση και την πολυπλοκότητα του πολιτισμού των Aquiry, παραμένει άγνωστο γιατί οι οικισμοί και τα μεγάλα κέντρα του εγκαταλείφθηκαν.

Οι αρχαιολογικές ενδείξεις τοποθετούν την παρακμή του μεταξύ 850 και 950 μ.Χ., περίπου την ίδια περίοδο κατά την οποία κατέρρευσαν και άλλοι μεγάλοι προκολομβιανοί πολιτισμοί της αμερικανικής ηπείρου.

Μέχρι σήμερα δεν υπάρχουν ασφαλή στοιχεία που να εξηγούν τα αίτια της εξαφάνισής του.

Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η συνέχιση των σαρώσεων με LiDAR και των αρχαιολογικών ερευνών μπορεί να αποκαλύψει χιλιάδες ακόμη οικισμούς, φωτίζοντας μία από τις μεγαλύτερες και λιγότερο γνωστές ιστορίες της προκολομβιανής Αμερικής.

• άγνωστος πολιτισμός
• Αμαζόνιος
• αρχαιολογία
• ιστορία