O Τσίπρας κάνει rebranding στο… rebranding που απέτυχε! Από το Κέντρο ξανά στον… ριζοσπαστισμό

Η τελευταία δημόσια στροφή του Αλέξη Τσίπρα δεν συνιστά ιδεολογική επανατοποθέτηση, αλλά πολιτική διόρθωση μετά από μια αποτυχημένη απόπειρα επανασυσκευασίας. Το rebranding που επιχείρησε με έμφαση στον πραγματισμό, στο Κέντρο και στη χαμηλή ένταση δεν παρήγαγε εκλογική δυναμική, ούτε συγκρότησε νέο κοινωνικό ακροατήριο. Το αφήγημα της «ώριμης κεντροαριστεράς» δεν βρήκε ανταπόκριση, γιατί δεν απάντησε στο βασικό κοινωνικό ζητούμενο: τη σύγκρουση. Άλλα το χειρότερο για τον πρώην πρωθυπουργό ότι δεν κατάφερε να διατυπώσει τίποτα νέο, προσπάθησε να κάνει μια μετατόπιση στο κέντρο αλλά έφαγε τα μούτρα του και τώρα παίζει το τελευταίο του χαρτί με τις παλιές ατάκες αλλά πλέον χωρίς κοινό και σαν τζογαδόρος που παίζει τα ρέστα του μπλοφάροντας και χωρίς χαρτί…

Η στροφή προς το Κέντρο δεν έκοψε εισιτήρια, γιατί το Κέντρο δεν αναζητούσε ηγέτη από τον Τσίπρα, ενώ η Αριστερά δεν αναγνώρισε τον εαυτό της σε αυτή τη μετάλλαξη. Το αποτέλεσμα ήταν πολιτική αμηχανία: ούτε ριζοσπαστικός, ούτε πειστικά κεντρώος. Ένας πρώην πρωθυπουργός σε αναμονή, χωρίς σαφή ρόλο.

Η επιστροφή σε ρητορική «ρήξης», ολιγαρχίας και θεσμικής σύγκρουσης δεν είναι επιλογή αρχών, αλλά αναγκαστική προσαρμογή. Το πολιτικό περιβάλλον άλλαξε και άλλοι παίκτες άρχισαν να καλύπτουν το κενό της αντισυστημικής φωνής με μεγαλύτερη συνέπεια και καθαρότητα. Όταν εμφανίζονται πρόσωπα που μιλούν ευθέως για διαφθορά, πολιτικές ευθύνες και σύγκρουση με το κατεστημένο, η μετριοπαθής ασάφεια καθίσταται μειονέκτημα.

Παράλληλα, η αναδίπλωση συνοδεύεται από επιστροφή στον παλιό κομματικό μηχανισμό και στα γνώριμα στελέχη, τα οποία στο προηγούμενο αφήγημα θεωρούνταν βάρος. Αυτό από μόνο του αποκαλύπτει το πρόβλημα: το νέο σχέδιο δεν στηρίζεται σε νέα κοινωνική συμμαχία, αλλά σε ανακύκλωση του παλιού πυρήνα. Δηλαδή, απευθύνεται κυρίως σε όσους έτσι κι αλλιώς δεν είχαν αποχωρήσει.

Το βασικό πολιτικό μοτίβο παραμένει σταθερό: ευελιξία θέσεων, προσαρμογή λόγου, εναλλαγή ταυτοτήτων ανάλογα με τη συγκυρία. Αυτό που λείπει δεν είναι η ρητορική ένταση, αλλά η πειστική στρατηγική. Όταν οι θέσεις αλλάζουν πιο γρήγορα από την κοινωνική πραγματικότητα, το μήνυμα χάνει βάρος.

Συμπερασματικά, δεν πρόκειται για επιστροφή «στις ρίζες», αλλά για αναγκαστική επαναφορά ενός λόγου που κάποτε απέδωσε. Το ερώτημα δεν είναι αν ο Τσίπρας μπορεί να ξαναμιλήσει για ρήξη. Το ερώτημα είναι αν μπορεί ακόμη να πείσει ότι την εννοεί.

Η πολιτική διαδρομή του Αλέξη Τσίπρα τα τελευταία χρόνια καταλήγει σε ένα σκληρό και αδιαμφισβήτητο δεδομένο: το εγχείρημα απέτυχε. Όχι επειδή άλλαξε στρατηγική, αλλά επειδή κάθε αλλαγή έμοιαζε να γίνεται χωρίς σταθερό προσανατολισμό και χωρίς καθαρή κοινωνική στόχευση. Το αποτέλεσμα ήταν η απώλεια του πολιτικού κεφαλαίου που είχε συγκεντρωθεί μια δεκαετία πριν.

Και εδώ βρίσκεται το κρίσιμο: η αποχώρηση από την ηγεσία με 17% δημιούργησε την εντύπωση ότι υπάρχει πολιτικό απόθεμα για επιστροφή. Ωστόσο, η πραγματικότητα των δημοσκοπήσεων αλλά κυρίως η πραγματικότητα του πολιτικού ενδιαφέροντος της κοινωνίας δείχνει ότι η επιστροφή αυτή γίνεται σε ένα περιβάλλον όπου το 17% δεν είναι καν σημείο εκκίνησης. Στην καλύτερη των περιπτώσεων, το όριο διαμορφώνεται γύρω στο 10%, με τάσεις συρρίκνωσης και όχι διεύρυνσης.

Η διαδρομή από το 17% στο 10% δεν είναι απλώς αριθμητική. Είναι πολιτική διάβρωση. Δείχνει ότι το κοινό που κάποτε τον ακολούθησε πλέον δεν τον αναζητά. Και το πιο ανησυχητικό για τον ίδιο: δεν δείχνει διάθεση να επιστρέψει. Έχασε, λοιπόν. Και έχασε σε δύο επίπεδα: σε επιρροή και σε αφήγημα.

Η επιστροφή με μικρότερο μέγεθος και ασθενέστερη δυναμική δεν αποτελεί επανεκκίνηση. Είναι προειδοποίηση. Όταν επιστρέφεις με λιγότερους από όσους άφησες πίσω, δεν φέρνεις «νέα αρχή». Κουβαλάς απόδειξη αποτυχίας. Το πρόβλημα δεν είναι ότι ο Τσίπρας κάνει μια ακόμη στροφή. Το πρόβλημα είναι ότι δεν έχει πια ποιον να πείσει με αυτή.

• Αλέξης Τσίπρας
• Αριστερά
• Κεντροαριστερά