Politico: Η «μικρή» Κύπρος μπροστά στη μεγάλη ευρωπαϊκή πρόκληση

Η Κύπρος αναλαμβάνει το καθήκον να ηγηθεί των υποθέσεων της ΕΕ σε μια περίοδο όπου η ήπειρος αντιμετωπίζει πολλαπλές κρίσεις, αλλά έχει προετοιμαστεί για να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις της στιγμής, αναφέρει ρεπορτάζ του Politico. Από τον Ιανουάριο, μία από τις μικρότερες χώρες της Ευρώπης θα βρεθεί επικεφαλής, καθοδηγώντας τις πολιτικές δυνάμεις στη διαχείριση ορισμένων από τα μεγαλύτερα προβλήματα που έχει αντιμετωπίσει η Ένωση εδώ και δεκαετίες. Η Ευρωπαϊκή Ένωση παραδίδει τα «κλειδιά» του Συμβουλίου της στην Κύπρο την 1η Ιανουαρίου, αναθέτοντας στο μικρό, στρατιωτικά ουδέτερο κράτος το έργο της καθοδήγησης διπλωματικών διαπραγματεύσεων για ζητήματα αιχμής — από την αντιμετώπιση της ρωσικής επιθετικότητας, μέχρι τη διάσωση προβληματικών κρίσιμων βιομηχανιών, τη διαμόρφωση του μακροπρόθεσμου προϋπολογισμού της ΕΕ και τη μεταρρύθμιση μεγάλων τμημάτων της νομοθεσίας που η Κομισιόν επιδιώκει να απλοποιήσει.

Το εύρος των προκλήσεων που αντιμετωπίζει η Κύπρος είναι πρωτοφανές — και το βάρος πέφτει σε ένα από τα μικρότερα κράτη-μέλη της Ένωσης, γεωγραφικά και το πιο απομακρυσμένο από τις Βρυξέλλες. «Πάντα λυπάμαι τις μικρότερες χώρες όταν αναλαμβάνουν την προεδρία, γιατί πρόκειται για τεράστιο όγκο δουλειάς που απαιτεί πολλούς ανθρώπους. Υπάρχουν χώρες όπως το Λουξεμβούργο που το έχουν κάνει πολλές φορές και μπορούν να διαθέσουν πόρους, αλλά η Κύπρος ιστορικά δεν είχε αυτή τη δυνατότητα», δήλωσε ένας Ευρωπαίος διπλωμάτης, υπό καθεστώς ανωνυμίας.

Η κυπριακή κυβέρνηση και η Μόνιμη Αντιπροσωπεία της στις Βρυξέλλες εργάζονται πυρετωδώς τους τελευταίους μήνες για να ξεπεράσουν κρίσιμα εμπόδια. Έχουν προσλάβει προσωπικό από πολλές χώρες για να ενισχύσουν τις δυνάμεις τους και έχουν θεσπίσει ακόμη και καθημερινές απευθείας πτήσεις μεταξύ Βρυξελλών και Λευκωσίας, ώστε να μετακινούνται ταχύτερα οι διπλωμάτες. Μόλις λίγες εβδομάδες πριν από την έναρξη της προεδρίας, η Κύπρος προχώρησε σε ανασχηματισμό του υπουργικού συμβουλίου, μεταθέτοντας την επίσημη εκδήλωση έναρξης για τις 21 Δεκεμβρίου, λίγες ημέρες πριν τα Χριστούγεννα. «Υπάρχει ένα αφήγημα ότι η κυπριακή προεδρία θα είναι χαοτική», είπε δεύτερος διπλωμάτης από άλλη χώρα της ΕΕ. «Αλλά ειλικρινά, κάνουν όλα όσα πρέπει να κάνουν —και αυτό έχει καθησυχάσει τον κόσμο».

Δύσκολα και καυτά ζητήματα

Στις Βρυξέλλες, οι διπλωμάτες προετοιμάζονται για ένα απαιτητικό εξάμηνο. Ζητήματα αιχμής όπως οι κανόνες για την “πράσινη” μετάβαση των αυτοκινήτων και η μείωση της γραφειοκρατίας στους κανονισμούς για την τεχνολογία βρίσκονται ψηλά στην ατζέντα. Παράλληλα, οι κυβερνήσεις ξεκινούν δύσκολες συζητήσεις για τον μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της Ένωσης. Πάνω απ’ όλα, όμως, η αντιπαράθεση της Ευρώπης με τη Ρωσία κυριαρχεί στη σκέψη πολιτικών και ψηφοφόρων.

Η Λευκωσία προσπαθεί ακόμη να αποτινάξει μια μακροχρόνια φήμη αμφιθυμίας σχετικά με τη στάση της σε μια ήπειρο διχασμένη από τη ρωσική επιθετικότητα. Η Κύπρος είναι μία από τις μόλις τέσσερις χώρες της ΕΕ που δεν είναι μέλη του ΝΑΤΟ και ιστορικά διατηρούσε στενούς δεσμούς με τη Μόσχα. Σήμερα, όμως, η χώρα είναι αποφασισμένη να αποδείξει ότι βρίσκεται στην ίδια πλευρά με τους δυτικούς συμμάχους της. Η Κύπρος έχει δείξει, για παράδειγμα, ότι σημειώνει πρόοδο ανακαλώντας εκατοντάδες υπηκοότητες που είχαν χορηγηθεί σε Ρώσους μέσω του προγράμματος «χρυσών διαβατηρίων», το οποίο ανεστάλη το 2020.

Η κεντρώα κυβερνητική συμμαχία επιθυμεί να αξιοποιήσει την εξάμηνη, εκ περιτροπής προεδρία του Συμβουλίου για να επαναπροσδιορίσει τη διεθνή εικόνα της χώρας, δήλωσε στο POLITICO η υφυπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων, Μαριλένα Ραούνα. «Γνωρίζουμε πολύ καλά τι αναμένεται από εμάς και ποιες είναι οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει η ΕΕ», είπε. Ο ρόλος αυτός αποτελεί ευκαιρία όχι μόνο να διαμορφώσει την ατζέντα της Ένωσης, αλλά και «να αναδείξουμε τη σημερινή Κύπρο — σταθερή, ανθεκτική, με μία από τις ισχυρότερες ευρωπαϊκές οικονομίες — και τα πλεονεκτήματά μας ως το μοναδικό κράτος-μέλος της ΕΕ στην περιοχή μας».

Κύπρος: Η γεωγραφία μετράει

Η προηγούμενη προεδρία της Κύπρου, το 2012, δεν κατάφερε να ενισχύσει τη διπλωματική εικόνα του νησιού. Συνέπεσε με την προεδρία του Δημήτρη Χριστόφια, του πρώτου και μοναδικού κομμουνιστή αρχηγού κράτους στην ΕΕ. Η ασθενής οικονομική ανάπτυξη και η σοβαρή χρηματοπιστωτική κρίση οδήγησαν σε σύγκρουση με τις Βρυξέλλες, όταν ο Χριστόφιας απέρριψε ένα πακέτο διάσωσης τύπου Ελλάδας, που θα επέβαλλε λιτότητα, και στράφηκε αντ’ αυτού στη Ρωσία για δάνειο. Αυτή τη φορά, οι Κύπριοι διπλωμάτες θέλουν να διαψεύσουν τους ευρωπαϊκούς σκεπτικιστές.

Τα τελευταία δύο χρόνια, η Κύπρος έχει ενισχύσει σημαντικά τη Μόνιμη Αντιπροσωπεία της στις Βρυξέλλες, αυξάνοντας το προσωπικό από 100 σε πάνω από 250 άτομα — αριθμός αντίστοιχος με άλλες προεδρίες. Επιπλέον, 15 άτομα έχουν αποσπαστεί από θεσμούς της ΕΕ και άλλα κράτη-μέλη. Οι προηγούμενες (Δανία) και επόμενες (Ιρλανδία) προεδρίες θα αναλάβουν την προεδρία ορισμένων τεχνικών επιτροπών όπου διαθέτουν μεγαλύτερη τεχνογνωσία.

Η στήριξη αυτή είναι διαθέσιμη σε όλες τις προεδρίες, αλλά είναι ιδιαίτερα χρήσιμη για τις μικρότερες χώρες, καθώς επιτρέπει στη Λευκωσία να επικεντρωθεί στα πολιτικά ζητήματα όπου επιδιώκει να αφήσει το αποτύπωμά της. Και αν οι προκλήσεις είναι μεγαλύτερες για όσους δεν είναι συνηθισμένοι στα φώτα της δημοσιότητας, τα οφέλη για τη φήμη τους είναι ακόμη μεγαλύτερα αν τα καταφέρουν. Ωστόσο, η Κύπρος αντιμετωπίζει και πρακτικά εμπόδια. Η Λευκωσία είναι η πιο απομακρυσμένη πρωτεύουσα από τις Βρυξέλλες, με απόσταση περίπου 2.900 χιλιομέτρων, γεγονός που δυσκολεύει τη διεξαγωγή κρίσιμων συναντήσεων.

«Είναι πιο δύσκολο όταν ο οικοδεσπότης δεκάδων άτυπων συναντήσεων απέχει τέσσερις ώρες πτήσης αντί για μία ή δύο», σημείωσε διπλωμάτης. «Αλλά αυτή είναι η πραγματικότητα της ΕΕ». Για να μετριάσει το πρόβλημα, η Κύπρος εξασφάλισε απευθείας πτήσεις από το Βέλγιο καθ’ όλη τη διάρκεια της προεδρίας, με την Aegean Airlines να εκτελεί πέντε πτήσεις την εβδομάδα προς τη Λευκωσία. Η ανάληψη της προεδρίας σε μια κρίσιμη στιγμή για την Ευρωπαϊκή Ένωση «είναι καθοριστική στιγμή για την Κύπρο», κατέληξε η Ραούνα, και μια ευκαιρία να αποδείξει ότι «η Κύπρος ξέρει να θέτει προτεραιότητες και να παραμένει προσηλωμένη στην επίτευξη αποτελεσμάτων».

• Ευρωπαϊκή Ένωση
• Κύπρος
• Προεδρία