POLITICO: Το AfD θέλει να τελειώσει πολιτικά τον Μερτς – Σενάρια ακόμη και για αλλαγή καγκελαρίου

Στη μεγαλύτερη πολιτική κρίση της μέχρι σήμερα θητείας του βρίσκεται ο Φρίντριχ Μερτς, καθώς η σαρωτική επικράτηση της ακροδεξιάς Εναλλακτικής για τη Γερμανία (AfD) στη Σαξονία-Άνχαλτ έχει προκαλέσει ισχυρούς κλυδωνισμούς στους Χριστιανοδημοκράτες και έχει ανοίξει ακόμη και συζήτηση για το μέλλον του ίδιου του καγκελαρίου.

Όπως αναλύει το Politico, το AfD επιχειρεί πλέον να μετατρέψει την εκλογική του νίκη σε ένα πολύ ισχυρότερο πολιτικό πλήγμα κατά του Μερτς και του CDU, την ώρα που ο Γερμανός καγκελάριος δείχνει να μην έχει ακόμη σαφή στρατηγική για το πώς θα ανακόψει την άνοδο της ακροδεξιάς.

«Είμαστε όλοι βαθιά συγκλονισμένοι», παραδέχθηκε ο Μερτς τη Δευτέρα, μετά το ιστορικά υψηλό ποσοστό του AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ και την κατάρρευση της εκλογικής δύναμης των Χριστιανοδημοκρατών.

Ο ίδιος χαρακτήρισε το αποτέλεσμα ως τη χειρότερη ή μία από τις χειρότερες εκλογικές ήττες του CDU εδώ και δεκαετίες, αναγνωρίζοντας ότι θα πρέπει να υπάρξουν συνέπειες. Το ερώτημα είναι ποιες θα είναι αυτές.

Σενάρια ακόμη και για «αλλαγή καγκελαρίου»

Η εξαιρετικά χαμηλή δημοτικότητα του Μερτς, σε συνδυασμό με την εντυπωσιακή άνοδο του AfD, έχει αναζωπυρώσει στο εσωτερικό της γερμανικής Κεντροδεξιάς τη συζήτηση περί Kanzlertausch, δηλαδή αντικατάστασης του καγκελαρίου εν μέσω της κυβερνητικής θητείας, προκειμένου να αλλάξει η πολιτική εικόνα του κόμματος.

Ο Μερτς, πάντως, ξεκαθάρισε τη Δευτέρα ότι σκοπεύει να παραμείνει στη θέση του και να συνεχίσει τις οικονομικές μεταρρυθμίσεις, τις οποίες θεωρεί αναγκαίες για να αντιμετωπιστούν τα διαρθρωτικά προβλήματα της γερμανικής οικονομίας.

Το AfD, από την πλευρά του, δεν κρύβει ότι θέλει να αξιοποιήσει τη συγκυρία για να προκαλέσει ακόμη μεγαλύτερη πολιτική ζημιά στους Χριστιανοδημοκράτες.

Η ηγεσία του κόμματος επιχειρεί ήδη να προσελκύσει βουλευτές του CDU στη Σαξονία-Άνχαλτ, καθώς χρειάζεται μόλις τρεις επιπλέον έδρες για να μπορέσει να κυβερνήσει μόνο του.

Η κίνηση δεν αφορά μόνο την αριθμητική των εδρών. Στόχος του AfD είναι να προκαλέσει ρήγματα στο εσωτερικό των Χριστιανοδημοκρατών και να ενισχύσει τις αμφισβητήσεις απέναντι στην ηγεσία Μερτς.

Βάιντελ: «Οι συντηρητικοί δεν θα ξανακερδίσουν ομοσπονδιακές εκλογές»

Η συμπρόεδρος του AfD Άλις Βάιντελ εμφανίστηκε ιδιαίτερα επιθετική απέναντι στους Χριστιανοδημοκράτες, υποστηρίζοντας ότι το συντηρητικό στρατόπεδο δεν θα μπορέσει πλέον να κερδίσει ομοσπονδιακές εκλογές.

Κατά την ίδια, η διαφορά μεταξύ AfD και CDU βρίσκεται ήδη σε διψήφια επίπεδα, με στόχο του κόμματός της να τη διευρύνει ακόμη περισσότερο μέσα στο επόμενο διάστημα.

Ο ίδιος ο Μερτς παραδέχθηκε ότι η προσωπική του εικόνα αποτελεί μέρος του προβλήματος. Σύμφωνα με exit poll της γερμανικής δημόσιας τηλεόρασης, μόλις το 9% των ψηφοφόρων στη Σαξονία-Άνχαλτ δήλωσε ικανοποιημένο από τις επιδόσεις του ως καγκελαρίου.

Ο Μερτς αναγνώρισε ότι χρειάζεται να αποκτήσει βαθύτερη επαφή με τις ανησυχίες των πολιτών, οι οποίοι εμφανίζονται προβληματισμένοι για την οικονομία, την ασφάλεια και τη γενικότερη αβεβαιότητα.

Νέο τεστ στις κάλπες της 20ής Σεπτεμβρίου

Η πίεση αναμένεται να ενταθεί ακόμη περισσότερο τις επόμενες εβδομάδες. Στις 20 Σεπτεμβρίου ακολουθούν δύο ακόμη κρίσιμες εκλογικές αναμετρήσεις στην ανατολική Γερμανία.

Στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, το AfD προηγείται των υπόλοιπων κομμάτων και το CDU του Μερτς οδεύει, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, προς ακόμη μία καθαρή ήττα.

Στο Βερολίνο, όπου σήμερα κυβερνούν οι Χριστιανοδημοκράτες, το CDU κινδυνεύει επίσης να χάσει την εξουσία από έναν συνασπισμό κομμάτων της Αριστεράς.

Με ακόμη τέσσερις περιφερειακές εκλογές προγραμματισμένες για την επόμενη χρονιά, το πολιτικό δίλημμα για τους συντηρητικούς γίνεται όλο και πιο πιεστικό: να συνεχίσουν υπό την ηγεσία ενός βαθιά αντιδημοφιλούς καγκελαρίου ή να προχωρήσουν σε δραστική αλλαγή πορείας.

Η δυσαρέσκεια στο CDU βγαίνει πλέον στη δημοσιότητα

Μέχρι σήμερα μεγάλο μέρος της συζήτησης για πιθανή αντικατάσταση του Μερτς γινόταν στο παρασκήνιο. Ωστόσο, οι πρώτες δημόσιες τοποθετήσεις στελεχών του CDU δείχνουν ότι η εσωκομματική πίεση αυξάνεται.

Ο βουλευτής Σεπ Μίλερ υποστήριξε ότι, έπειτα από ένα τέτοιο αποτέλεσμα, το κόμμα πρέπει να επανεξετάσει τα πάντα.

Στο ίδιο μήκος κύματος, ο πρωθυπουργός της Ρηνανίας-Παλατινάτου Γκόρντον Σνάιντερ τόνισε ότι το CDU δεν μπορεί απλώς να συνεχίσει σαν να μη συνέβη τίποτα.

Όπως επισήμανε, τα κόμματα του δημοκρατικού κέντρου δεν μπορούν να απαιτούν από τους πολίτες να κατανοήσουν καλύτερα την πολιτική τους, αλλά πρέπει τα ίδια να δώσουν σαφείς αποφάσεις και χειροπιαστά αποτελέσματα.

Το «τείχος προστασίας» που πιέζει τους Χριστιανοδημοκράτες

Το AfD χτυπά την κυβέρνηση Μερτς σε πολλά μέτωπα: από το μεταναστευτικό μέχρι την ενεργειακή πολιτική και τα προβλήματα της γερμανικής βιομηχανίας, ζητώντας παράλληλα την αποκατάσταση των φθηνών ενεργειακών ροών από τη Ρωσία.

Ταυτόχρονα, όμως, ακολουθεί μία ιδιαίτερα προσεκτική πολιτική τακτική.

Από τη μία πλευρά δηλώνει πρόθυμο να συνεργαστεί με το CDU. Από την άλλη γνωρίζει ότι ο Μερτς δεν πρόκειται εύκολα να επιτρέψει την κατάρρευση του λεγόμενου «τείχους προστασίας» (firewall), της πολιτικής δηλαδή που αποκλείει τη συνεργασία των κομμάτων του δημοκρατικού κέντρου με την ακροδεξιά.

Αυτό επιτρέπει στο AfD να κατηγορεί τον Μερτς ότι αγνοεί τη βούληση των ψηφοφόρων, ενώ ταυτόχρονα παρουσιάζει τους Χριστιανοδημοκράτες ως κόμμα που προτιμά να συνεργάζεται με δυνάμεις της Αριστεράς παρά με το ίδιο.

Η Σαξονία-Άνχαλτ αποτυπώνει με τον πιο καθαρό τρόπο αυτή την παγίδα. Για να αποκλειστεί το AfD από την εξουσία, το CDU θα μπορούσε θεωρητικά να χρειαστεί να συνεργαστεί με σχεδόν όλες τις υπόλοιπες δυνάμεις του τοπικού κοινοβουλίου, ακόμη και με κόμματα που βρίσκονται πολύ μακριά από αυτό ιδεολογικά.

Το AfD ποντάρει στην κατάρρευση του «firewall»

Η στρατηγική της ακροδεξιάς είναι να εντείνει ακριβώς αυτές τις αντιφάσεις. Ο δεύτερος συμπρόεδρος του AfD Τίνο Κρουπάλα προειδοποίησε ότι εάν το CDU εξακολουθήσει να αποκλείει τη συνεργασία με το κόμμα του, κινδυνεύει να εξαφανιστεί πολιτικά από την ανατολική Γερμανία.

Η Βάιντελ, από την πλευρά της, εξαπέλυσε προσωπική επίθεση κατά του καγκελαρίου, χαρακτηρίζοντάς τον βασικό εμπόδιο για την ανάπτυξη της χώρας και υποστηρίζοντας ότι κανένας προηγούμενος καγκελάριος δεν ήταν τόσο αντιδημοφιλής.

Ο Μερτς παραδέχεται ότι δεν «φτάνει» στους ψηφοφόρους

Απέναντι σε αυτή την πίεση, ο Μερτς δεν παρουσίασε κάποια σαφώς νέα πολιτική στρατηγική. Αντίθετα, έδωσε έμφαση στην ανάγκη να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο επικοινωνεί με τους πολίτες, αναγνωρίζοντας ότι δεν αρκεί η ορθολογική παρουσίαση μιας πολιτικής αλλά απαιτούνται ενσυναίσθηση και καλύτερη κατανόηση των συναισθημάτων της κοινωνίας.

Ο καγκελάριος παραδέχθηκε ότι πολλοί Γερμανοί δεν ακολουθούν πλέον τον τρόπο με τον οποίο σκέφτεται και αξιολογεί τις εξελίξεις, αναλαμβάνοντας προσωπικά την ευθύνη για αυτή την απόσταση.

Δεσμεύθηκε ότι θα επιχειρήσει να αλλάξει στάση και να τα πάει καλύτερα τους επόμενους μήνες.

Το κρίσιμο ερώτημα, όπως καταλήγει το Politico, είναι αν το ίδιο του το κόμμα είναι διατεθειμένο να του δώσει τόσο χρόνο.

• AfD
• ακροδεξιά
• Γερ​μανία
• Σαξονία-Άνχαλτ
• Φρίντριχ Μερτς