Σαουδική Αραβία: Αναστολή λειτουργίας του αγωγού Ανατολής–Δύσης μετά τις επιθέσεις

Η Σαουδική Αραβία ανέστειλε προσωρινά τη λειτουργία του στρατηγικής σημασίας πετρελαιαγωγού Ανατολής–Δύσης, μετά τις πολλαπλές επιθέσεις που σημειώθηκαν σε εγκαταστάσεις του στις περιοχές του Ριάντ και της Μεδίνας. Το υπουργείο Ενέργειας της χώρας ανακοίνωσε ότι η λειτουργία του αγωγού διακόπηκε για προληπτικούς λόγους, ενώ από τις επιθέσεις τραυματίστηκαν άνθρωποι, οι οποίοι έλαβαν ιατρική φροντίδα. Μέχρι στιγμής δεν έχει αποσαφηνιστεί το πλήρες μέγεθος των ζημιών ούτε ο χρόνος που θα απαιτηθεί για την αποκατάσταση των εγκαταστάσεων.

Ζημιές σε αντλιοστάσια

Σύμφωνα με δύο Αμερικανούς αξιωματούχους που έχουν γνώση της υπόθεσης, τα πλήγματα της Πέμπτης προκάλεσαν ζημιές σε αντλιοστάσια που βρίσκονται κατά μήκος του συστήματος του αγωγού. Αρχική ανάλυση των στοιχείων έδειξε ότι δεν ήταν απαραίτητο να έχει πληγεί άμεσα ο ίδιος ο αγωγός για να διακοπεί η λειτουργία του συστήματος. Δορυφορικές εικόνες καταγράφουν πυρκαγιές και εκτεταμένες ζημιές σε τουλάχιστον ένα αντλιοστάσιο. Σε άλλη εγκατάσταση καταγράφηκε μικρότερη πυρκαγιά και πυκνός μαύρος καπνός, εικόνες που ενισχύουν τις εκτιμήσεις για σημαντικές ζημιές στις υποδομές.

Οι αμερικανικές αρχές συλλέγουν πληροφορίες για την επίθεση, ενώ μέχρι στιγμής δεν υπάρχει επίσημη ανάληψη ευθύνης. Ούτε η σαουδαραβική κυβέρνηση ούτε η κρατική πετρελαϊκή εταιρεία

Εξετάζεται εμπλοκή φιλοϊρανικών πολιτοφυλακών

Η προέλευση της επίθεσης παραμένει αδιευκρίνιστη. Ωστόσο, Αμερικανός αξιωματούχος ανέφερε ότι τα πλήγματα πραγματοποιήθηκαν με μη επανδρωμένα αεροσκάφη που προήλθαν από το Ιράκ. Το ενδεχόμενο εμπλοκής φιλοϊρανικών πολιτοφυλακών εξετάζεται σοβαρά, καθώς οργανώσεις στο Ιράκ που διατηρούν στενούς δεσμούς με την Τεχεράνη έχουν χρησιμοποιήσει στο παρελθόν drones για επιθέσεις εναντίον σαουδαραβικών στόχων.

Η επίθεση εντάσσεται σε ένα ιδιαίτερα εύθραυστο περιφερειακό περιβάλλον, καθώς η σύγκρουση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν έχει αυξήσει την πίεση στις ενεργειακές υποδομές και στις κρίσιμες θαλάσσιες οδούς της Μέσης Ανατολής. Οι επιθέσεις σε ενεργειακές εγκαταστάσεις δημιουργούν, παράλληλα, πρόσθετες αβεβαιότητες για την παγκόσμια προσφορά πετρελαίου.

Κρίσιμη εναλλακτική διαδρομή το Γιανμπού

Ο αγωγός Ανατολής–Δύσης έχει αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη στρατηγική σημασία μετά την κλιμάκωση της σύγκρουσης στην περιοχή. Το σύστημα μεταφέρει πετρέλαιο από τις πετρελαιοπαραγωγές περιοχές της ανατολικής Σαουδικής Αραβίας προς το λιμάνι Γιανμπού, στην Ερυθρά Θάλασσα. Με τον τρόπο αυτό παρέχει στο βασίλειο τη δυνατότητα να εξάγει μέρος του πετρελαίου του παρακάμπτοντας τα Στενά του Ορμούζ, την κρίσιμη θαλάσσια δίοδο μεταξύ του Περσικού Κόλπου και του Κόλπου του Ομάν.

Υπό τις σημερινές συνθήκες, η εναλλακτική αυτή διαδρομή έχει καταστεί κομβικής σημασίας. Η Σαουδική Αραβία έχει ανακατευθύνει περίπου πέντε εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου ημερησίως προς τις εγκαταστάσεις της στην Ερυθρά Θάλασσα, προκειμένου να περιορίσει την έκθεσή της στους κινδύνους που συνδέονται με τη λειτουργία των Στενών του Ορμούζ.

Νέα απειλή από την Ερυθρά Θάλασσα

Ωστόσο, ούτε η διαδρομή μέσω της Ερυθράς Θάλασσας θεωρείται πλέον ασφαλής. Οι Χούθι στην Υεμένη έχουν προειδοποιήσει ότι θα στοχοποιούν σαουδαραβικά πλοία που επιχειρούν να κινηθούν μέσω της Ερυθράς Θάλασσας προς το Μπαμπ ελ Μαντέμπ, το στρατηγικής σημασίας θαλάσσιο πέρασμα που συνδέει την Ερυθρά Θάλασσα με τον Κόλπο του Άντεν.

Έτσι, η Σαουδική Αραβία βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα σύνθετο πρόβλημα: από τη μία πλευρά, πρέπει να διατηρήσει ανοιχτή την εναλλακτική χερσαία οδό μεταφοράς πετρελαίου προς την Ερυθρά Θάλασσα και, από την άλλη, να διασφαλίσει ότι οι εξαγωγές από το Γιανμπού μπορούν να πραγματοποιούνται χωρίς να εκτίθενται σε νέες επιθέσεις.

Πιέσεις στην αγορά πετρελαίου

Η επίθεση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η αγορά πετρελαίου βρίσκεται ήδη σε έντονη αναταραχή. Οι τιμές του αργού ξεπέρασαν αυτή την εβδομάδα τα 100 δολάρια το βαρέλι, καθώς οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή ενισχύουν τους φόβους για διαταραχές στην παγκόσμια προσφορά. Για τη Σαουδική Αραβία, η ασφάλεια του αγωγού Ανατολής–Δύσης είναι κρίσιμη όχι μόνο για τη μεταφορά του πετρελαίου προς τις αγορές, αλλά και για τη δυνατότητα του βασιλείου να διατηρήσει εναλλακτικές οδούς εξαγωγών σε περίπτωση παρατεταμένης αστάθειας στον Περσικό Κόλπο.

Η νέα επίθεση καταδεικνύει, συνεπώς, ότι ο κίνδυνος δεν περιορίζεται πλέον στις θαλάσσιες οδούς μεταφοράς ενέργειας. Αφορά πλέον άμεσα και τις χερσαίες υποδομές που επιτρέπουν στη Σαουδική Αραβία να διοχετεύει το πετρέλαιό της προς τις διεθνείς αγορές. Το πλήγμα σημειώνεται, τέλος, ενώ η Σαουδική Αραβία έχει ήδη αναφέρει στον OPEC σημαντική υποχώρηση της παραγωγής αργού τον προηγούμενο μήνα, στα χαμηλότερα επίπεδα από το 1990. Η εξέλιξη αυτή προσθέτει έναν ακόμη παράγοντα αβεβαιότητας σε μια αγορά που παραμένει εξαιρετικά ευάλωτη στις γεωπολιτικές εξελίξεις.

• διακοπή
• λειτουργία
• πετρελαιαγωγός
• σαουδική αραβία