Σουηδία: Υποχώρησε η ακροδεξιά στις κάλπες – Η ατζέντα της όμως έχει ήδη αλλάξει τη χώρα

Οι Σουηδοί Δημοκράτες (SD) μπορεί να βγήκαν αποδυναμωμένοι από τις εκλογές της Κυριακής, χάνοντας τη δεύτερη θέση που κατείχαν από το 2022, ωστόσο η πολιτική επιρροή τους στη Σουηδία δύσκολα μπορεί να αποτιμηθεί μόνο από το εκλογικό τους ποσοστό.

Το ακροδεξιό, αντιμεταναστευτικό κόμμα υποχώρησε στο 17,6%, περίπου τρεις ποσοστιαίες μονάδες χαμηλότερα από τις προηγούμενες εκλογές, ενώ τα προκαταρκτικά αποτελέσματα δίνουν οριακό προβάδισμα στο κεντροαριστερό μπλοκ της πρώην πρωθυπουργού Μαγκνταλένα Άντερσον. Η τελική καταμέτρηση δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί.

Από το περιθώριο στην καρδιά της πολιτικής σκηνής

Οι Σουηδοί Δημοκράτες ιδρύθηκαν το 1988 και οι ρίζες τους συνδέονται με το σουηδικό νεοναζιστικό περιβάλλον. Μπήκαν για πρώτη φορά στο Κοινοβούλιο το 2010 και στις εκλογές του 2022 έφτασαν στο 20,5%, αναδεικνυόμενοι σε δεύτερη πολιτική δύναμη της χώρας.

Παρότι δεν συμμετείχαν επισήμως στην κυβέρνηση του πρωθυπουργού Ουλφ Κρίστερσον, αποτέλεσαν κρίσιμο κοινοβουλευτικό στήριγμα του συνασπισμού που προέκυψε από τη συμφωνία Tidö.

Η θέση αυτή τους επέτρεψε να αποκτήσουν πολύ μεγαλύτερη πολιτική επιρροή από αυτή που θα είχε ένα συμβατικό κόμμα της αντιπολίτευσης και να ενσωματώσουν σημαντικά τμήματα του προγράμματός τους στην κυβερνητική πολιτική.

Μετανάστευση και εγκληματικότητα άλλαξαν την πολιτική ατζέντα

Το σημαντικότερο αποτύπωμα των Σουηδών Δημοκρατών βρίσκεται ίσως στη μετατόπιση ολόκληρης της πολιτικής συζήτησης.

Η αυστηρότερη μεταναστευτική πολιτική, η αντιμετώπιση της εγκληματικότητας και η απαίτηση για μεγαλύτερη προσαρμογή των μεταναστών στα σουηδικά κοινωνικά και πολιτισμικά πρότυπα μετακινήθηκαν σταδιακά από τις θέσεις ενός κόμματος του πολιτικού περιθωρίου προς το κέντρο της δημόσιας συζήτησης.

Η επιρροή αυτή δεν περιορίστηκε στην παραδοσιακή δεξιά. Ακόμη και οι Σοσιαλδημοκράτες υιοθέτησαν μετά την ήττα τους το 2022 σκληρότερες θέσεις σε ζητήματα μετανάστευσης, ένταξης και εγκληματικότητας.

Έτσι, η εκλογική υποχώρηση του SD δημιουργεί ένα παράδοξο: το κόμμα έχασε μέρος της δύναμής του ακριβώς τη στιγμή που πολλές από τις ιδέες που το έκαναν κάποτε πολιτικά ακραίο έχουν ήδη περάσει στην κυρίαρχη πολιτική ατζέντα.

Η πρώτη σοβαρή εκλογική οπισθοχώρηση

Οι φετινές κάλπες αποτέλεσαν ιστορική ανατροπή για το κόμμα του Γίμι Όκεσον.

Για πρώτη φορά μετά από σειρά εκλογικών αναμετρήσεων στις οποίες αύξανε συνεχώς την επιρροή του, οι Σουηδοί Δημοκράτες κατέγραψαν ουσιαστική πτώση και πέρασαν από τη δεύτερη στην τρίτη θέση.

Εκλογικό θρίλερ στη Σουηδία: Η κεντροαριστερά προηγείται οριακά – Μία έδρα κρίνει την επόμενη κυβέρνηση

Ένας πιθανός λόγος είναι ότι, έπειτα από τέσσερα χρόνια στενής συνεργασίας με την κυβέρνηση Κρίστερσον, το SD δυσκολεύεται πλέον να εμφανιστεί ως αντισυστημική δύναμη.

Μέρος των ψηφοφόρων του φαίνεται επίσης ότι μπορεί να μετακινήθηκε προς τους κεντροδεξιούς Μετριοπαθείς, οι οποίοι ενίσχυσαν τη θέση τους.

Απομακρύνεται προς το παρόν η είσοδος στην κυβέρνηση

Πριν από τις εκλογές, ο Κρίστερσον είχε ανοίξει για πρώτη φορά ξεκάθαρα τον δρόμο για συμμετοχή των Σουηδών Δημοκρατών σε μελλοντική κυβέρνηση, ακόμη και με την ανάληψη σημαντικών υπουργικών χαρτοφυλακίων.

Τα μέχρι στιγμής αποτελέσματα όμως αλλάζουν τα δεδομένα.

Το κεντροαριστερό μπλοκ εμφανίζεται να προηγείται οριακά, με τις προκαταρκτικές εκτιμήσεις να του δίνουν 176 από τις 349 έδρες, έναντι 173 για τη δεξιά συμμαχία του Κρίστερσον. Η τελική εικόνα θα διαμορφωθεί μετά την ολοκλήρωση της καταμέτρησης των υπόλοιπων ψήφων.

Εάν η εικόνα αυτή επιβεβαιωθεί, η προοπτική να μπουν για πρώτη φορά οι Σουηδοί Δημοκράτες απευθείας στην κυβέρνηση απομακρύνεται.

Το ερώτημα της επόμενης ημέρας

Η εκλογική ήττα του SD δεν σημαίνει πάντως ότι η ακροδεξιά εξαφανίζεται από τη σουηδική πολιτική σκηνή.

Εάν οι Μετριοπαθείς και οι Σοσιαλδημοκράτες βρεθούν τελικά σε κάποιο σχήμα συνεργασίας, οι Σουηδοί Δημοκράτες θα μπορούσαν να εξελιχθούν στη μεγαλύτερη δύναμη της αντιπολίτευσης, αποκτώντας εκ νέου σημαντικό πολιτικό χώρο.

Παράλληλα, εκτός κοινοβουλίου συνεχίζεται η δραστηριοποίηση ακροδεξιών οργανώσεων και των λεγόμενων «active clubs», με δράσεις στρατολόγησης και διάδοσης ακραίων ιδεών.

Το κρίσιμο ερώτημα επομένως δεν είναι μόνο εάν οι Σουηδοί Δημοκράτες έχασαν στις κάλπες. Είναι τι έχει μείνει πίσω από την πολυετή άνοδό τους.

Και μέχρι στιγμής η απάντηση δείχνει ότι, ακόμη και μετά την πρώτη σημαντική εκλογική τους υποχώρηση, έχουν ήδη συμβάλει στη βαθιά μετατόπιση της σουηδικής πολιτικής προς τα δεξιά – ιδιαίτερα στα ζητήματα της μετανάστευσης, της ένταξης και της ασφάλειας.

• ακροδεξιά
• Δημοκράτες
• εκλογές
• Σουηδία