Το ψευδοκράτος γιορτάζει τις σφαγές και τους βιασμούς κατά των Κυπρίων

Υπάρχουν πρωινά που ο χρόνος σταματά στις 5:30, εκεί όπου οι σειρήνες σχίζουν ξανά τη σιωπή και ξυπνούν μια πληγή που δεν έκλεισε ποτέ. Πενήντα δύο χρόνια μετά την τουρκική εισβολή στην Κύπρο, ο ήχος τους είναι η φωνή μιας πατρίδας που συνεχίζει να αναζητά τους αγνοούμενους της, τα σπίτια της, τις εκκλησίες της, τη δικαιοσύνη της. Είναι ο αντίλαλος εκείνου του μαύρου καλοκαιριού του 1974, όταν η Κύπρος βυθίστηκε στη φωτιά, στο αίμα, στον ξεριζωμό.

Παρελάσεις, πολεμικά πλοία και αεροπορικές επιδείξεις χωρίς Ερντογάν

Με παρελάσεις, τελετές, εγκαίνια, πολεμικά πλοία και αεροπορικές επιδείξεις επιχειρούν οι κατοχικές αρχές να δώσουν πανηγυρικό χαρακτήρα στη 52η επέτειο της τουρκικής εισβολής στην Κύπρο. Στα Κατεχόμενα, η 20ή Ιουλίου παρουσιάζεται ως «Ημέρα Ειρήνης και Ελευθερίας». Για την Κυπριακή Δημοκρατία, όμως, είναι η ημέρα που άρχισε η τουρκική εισβολή του 1974, η οποία οδήγησε στην κατοχή σημαντικού τμήματος του νησιού, στον βίαιο εκτοπισμό δεκάδων χιλιάδων ανθρώπων και στη διαίρεση που παραμένει μέχρι σήμερα. Το αποσχιστικό μόρφωμα που ανακηρύχθηκε αργότερα στο κατεχόμενο τμήμα της Κύπρου αναγνωρίζεται μόνο από την Τουρκία.

Από τις εκδηλώσεις θα απουσιάζει φέτος ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, με την Τουρκία να εκπροσωπείται από τον αντιπρόεδρο Τζεβντέτ Γιλμάζ.

Μια επίδειξη στρατιωτικής παρουσίας

Το πρόγραμμα εκτείνεται από την κατεχόμενη Λευκωσία και την Κερύνεια έως την Αμμόχωστο, τη Μόρφου, το Τρίκωμο και τη Λεύκα. Περιλαμβάνει καταθέσεις στεφάνων, τελετές σε μνημεία, στρατιωτική παρέλαση, εγκαίνια νέων υποδομών και δεξίωση στο λεγόμενο «προεδρικό μέγαρο».

Οι πρώτες τελετές άρχισαν στις 08:00 στο μνημείο στην κατεχόμενη Λευκωσία και στην παραλία Πέντε Μίλι, όπου αποβιβάστηκαν τα τουρκικά στρατεύματα στις 20 Ιουλίου 1974. Ακολούθησαν εκδηλώσεις στην κατεχόμενη Μόρφου, στο Τρίκωμο, στην Κερύνεια και στην Αμμόχωστο.

Το απόγευμα, το πρόγραμμα περιλαμβάνει αεροπορική επίδειξη της Solo Türk στην Κερύνεια και στρατιωτική παρέλαση στη λεωφόρο Δρ. Φαζίλ Κιουτσούκ, στην κατεχόμενη Λευκωσία. Παράλληλα, τουρκικά πολεμικά πλοία και υποβρύχιο πραγματοποιούν επίσκεψη στα κατεχόμενα λιμάνια, με ορισμένα από αυτά να ανοίγουν για το κοινό. Σαφώς δεν πρόκειται απλώς για ένα επετειακό πρόγραμμα, αλλά για μια οργανωμένη επίδειξη της στρατιωτικής και πολιτικής παρουσίας της Τουρκίας στο κατεχόμενο τμήμα της Κύπρου.

Ακόμη και τα εγκαίνια του Κέντρου Υπηρεσιών Θαλάσσιας Κυκλοφορίας Ανατολικής Μεσογείου στην κατεχόμενη Αμμόχωστο εντάσσονται σε έναν ευρύτερο σχεδιασμό της Άγκυρας για ενίσχυση του ελέγχου και της επιρροής της στην περιοχή. Τούρκοι αξιωματούχοι έχουν συνδέσει το συγκεκριμένο έργο με την ενίσχυση της παρουσίας Τουρκίας και Κατεχομένων στη λεγόμενη «Γαλάζια Πατρίδα».

Το Newpost στο Τουρκικό στρατιωτικό πλοίο C-128 στα κατεχόμενα – Οι αντιδράσεις των Τουρκοκυπρίων στις πολεμικές «κραυγές» του Ερντογάν

Χωρίς τον Ερντογάν, αλλά όχι χωρίς την Άγκυρα

Από το φετινό σκηνικό θα απουσιάζει, ωστόσο, το πρόσωπο που τα προηγούμενα χρόνια βρισκόταν στο επίκεντρο των εκδηλώσεων: ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.

Η τουρκική προεδρία θα εκπροσωπηθεί από τον αντιπρόεδρο Τζεβντέτ Γιλμάζ, ο οποίος αναμένεται να μεταφέρει τα μηνύματα της Άγκυρας για το Κυπριακό, την Ανατολική Μεσόγειο και τις περιφερειακές εξελίξεις. Η απουσία Ερντογάν δεν είναι πρωτοφανής – δεν είχε παραστεί ούτε το 2016 ούτε το 2022 –, αποκτά όμως ιδιαίτερο πολιτικό ενδιαφέρον επειδή το 2025 είχε ταξιδέψει στα Κατεχόμενα και είχε αξιοποιήσει την επέτειο για να επαναλάβει τη θέση του υπέρ της λύσης δύο κρατών.

Μέχρι στιγμής δεν έχει ανακοινωθεί επισήμως κάποιος λόγος για τη φετινή απουσία του. Συνεπώς, θα ήταν αυθαίρετο να παρουσιαστεί ως απόδειξη ρήξης ή πολιτικής αποστασιοποίησης.  Δεν μπορεί, όμως, να περάσει και απαρατήρητη.

Ο Ερντογάν έχει μετατρέψει εδώ και χρόνια τις επισκέψεις του στα Κατεχόμενα σε γεγονότα υψηλού συμβολισμού. Η φυσική του παρουσία συνήθως επισκιάζει ακόμη και την τοπική τουρκοκυπριακή ηγεσία, μεταφέροντας την εικόνα ότι οι βασικές πολιτικές κατευθύνσεις καθορίζονται στην Άγκυρα. Φέτος, στη θέση αυτής της εικόνας, εμφανίζεται μια πιο «θεσμική» εκπροσώπηση μέσω του Τζεβντέτ Γιλμάζ. Αυτό δεν σημαίνει περιορισμό της τουρκικής επιρροής. Αντίθετα, το εύρος του προγράμματος, η παρουσία πολεμικών πλοίων, η στρατιωτική παρέλαση και τα εγκαίνια υποδομών δείχνουν ότι η Άγκυρα εξακολουθεί να θέτει το πλαίσιο και να ελέγχει το μήνυμα.

Το νέο πολιτικό σκηνικό με τον Τουφάν Έρχιουρμαν

Η επέτειος πραγματοποιείται και μέσα σε ένα διαφορετικό πολιτικό περιβάλλον. Ο Τουφάν Έρχιουρμαν εξελέγη τον Οκτώβριο του 2025 στην ηγεσία των Τουρκοκυπρίων, επικρατώντας του Ερσίν Τατάρ, ο οποίος είχε την ανοιχτή πολιτική υποστήριξη της Άγκυρας. Ο Έρχιουρμαν έχει ταχθεί υπέρ της επανέναρξης των συνομιλιών για μια δικοινοτική, διζωνική ομοσπονδία, σε αντίθεση με τη σταθερή επιμονή του Ερντογάν και του προκατόχου του στη λύση των δύο κρατών. Η εκλογή του ερμηνεύτηκε ως απόρριψη, από μεγάλο μέρος της τουρκοκυπριακής κοινωνίας, της ασφυκτικής πολιτικής παρέμβασης της Άγκυρας.

Η απουσία του Τούρκου προέδρου δεν αποδεικνύει ότι συνδέεται με αυτή τη διαφοροποίηση. Αναπόφευκτα, όμως, προσθέτει έναν ακόμη συμβολισμό σε μια επέτειο που ανέκαθεν χρησιμοποιείται για την αποστολή πολιτικών μηνυμάτων.

Ξύπνησε αργά ο Γκουτέρες

Την ίδια ώρα, ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, εμφανίζεται να ανεβάζει ταχύτητα λίγο πριν από το τέλος της θητείας του. Εννέα χρόνια μετά το ναυάγιο του Κραν Μοντανά και ενώ η απόσταση μεταξύ των δύο πλευρών έχει μεγαλώσει, επιχειρεί να δημιουργήσει ξανά συνθήκες για επανέναρξη της διαδικασίας.

Είναι αλήθεια ότι στο διάστημα που μεσολάβησε έγιναν άτυπες συναντήσεις, διορίστηκαν απεσταλμένοι και διατυπώθηκαν επανειλημμένες εκκλήσεις για επιστροφή στον διάλογο. Το αποτέλεσμα, όμως, παραμένει απογοητευτικό: ουσιαστικές διαπραγματεύσεις δεν έχουν επαναρχίσει, η Τουρκία επιμένει στη λύση δύο κρατών και τα τετελεσμένα στα Κατεχόμενα παγιώνονται.

Η νέα κινητικότητα του Γκουτέρες, λίγο πριν ολοκληρώσει τη θητεία του, είναι ασφαλώς προτιμότερη από τη στασιμότητα. Δεν παύει, όμως, να έρχεται καθυστερημένα. Το Κυπριακό δεν χρειάζεται ακόμη έναν γύρο επαφών για να καταγραφούν για πολλοστή φορά οι διαφωνίες. Χρειάζεται πολιτική βούληση, σαφές πλαίσιο και πραγματική πίεση προς εκείνους που συντηρούν την κατοχή και επιχειρούν να επιβάλουν τη διχοτόμηση ως τετελεσμένο.

Εδώ, ας βάλω μια άνω τελεία και να τονίσω ότι οι σειρήνες άλλη μια χρονιά, θυμίζουν όσα οι παρελάσεις του ψευδοκράτους επιχειρούν να κρύψουν.. την απόλυτη φρίκη που ξεκίνησε το ξημέρωμα της 20ης Ιουλίου του 1974 από την Κερύνεια και επεκτάθηκε μέχρι την Αμμόχωστο.

 

 

 

• Αντόνιο Γκουτέρες
• Κύπρος
• τουρκική εισβολή
• Τουφάν Ερχιουρμάν
• ψευδοκράτος