Οικουμενικός Πατριάρχης στη Βουλή: Το πνευματικό μήνυμα του Χριστιανισμού απέναντι στον κόσμο της ισχύος

Η ομιλία του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου στη Βουλή των Ελλήνων πέρα από την ιστορική της αξία, διατυπώνει ένα πνευματικό μήνυμα του Χριστιανισμού απέναντι στον κόσμο της ισχύος. Ο Οικουμενικός Πατριάρχης επανέφερε από το βημα της Βουλής έννοιες όπως η Ρωμιοσύνη, το Γένος και η αλληλεγγύη, το ανθρώπινο πρόσωπο καθώς και ρεαλιστικές διαπιστώσεις για το Διεθνές Δίκαιο και την ειρήνη.

Ο Οικουμενικός Πατριάρχης μίλησε για την αποστολή του Οικουμενικού Πατριαρχείου μέσα σε έναν κόσμο όπου η ισχύς πιέζει το Διεθνές Δίκαιο, οι γεωπολιτικές ανακατατάξεις δοκιμάζουν την ειρήνη και η ανθρώπινη αξιοπρέπεια χρειάζεται πνευματικό θεμέλιο. Απέδωσε την τιμή στη Μεγάλη Εκκλησία της Κωνσταντινουπόλεως, τη μακραίωνη διακονία του και την ευθύνη του απέναντι στην Ορθοδοξία, τον άνθρωπο και τη δημιουργία.

Ρωμιοσύνη και Γένος ως θεμέλια μνήμης

Οι έννοιες «Ρωμιοσύνη» και «Γένος» αποτελούν βασικούς άξονες της ομιλίας. Ο Πατριάρχης τις χρησιμοποιεί ως όρους ιστορικής συνέχειας και πνευματικής ταυτότητας. Η Ρωμιοσύνη συνδέεται με την Κωνσταντινούπολη, τη Μικρά Ασία, την Ανατολική Θράκη, την ομογένεια, την πατρική κληρονομιά και την εκκλησιαστική ζωή. Το Γένος συνδέεται με την ελληνική γλώσσα και την Ορθόδοξη πίστη. Αυτές οι δύο σταθερές τοποθετούνται στον πυρήνα της πνευματικής και πολιτισμικής του ιδιοπροσωπίας. Το Οικουμενικό Πατριαρχείο είναι ο θεσμός που διαφυλάσσει αυτή τη συνέχεια, στηρίζει την ομογενειακή παιδεία, ποιμαίνει τα τέκνα του ανά την υφήλιο και καλλιεργεί την ορθόδοξη ταυτότητα.

Η αναφορά στην ελληνική γλώσσα ως «μητρική γλώσσα του πνεύματος» συμπυκνώνει τον ιστορικό και θεολογικό πυρήνα της ομιλίας. Η γλώσσα του Ομήρου, των τραγικών, των φιλοσόφων, της Καινής Διαθήκης, των Πατέρων και της υμνολογίας παρουσιάζεται ως φορέας σκέψης, πίστης, Παιδείας και συνέχειας.

Η σύζευξη Ελληνισμού και Χριστιανισμού

Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος ανέδειξε με μοναδικό τρόπο τη συνάντηση Ελληνισμού και Χριστιανισμού ως «θαύμα». Το αρχαίο ελληνικό πνεύμα, με την ελευθερία, τη δημοκρατία, τον λόγο, την επιστήμη, την Παιδεία και τον ανθρωπισμό, εντάχθηκε στον κορμό της Θεολογίας και της ζωής της Εκκλησίας. Η Εκκλησία αναγνωρίζεται ως φορέας που διέσωσε τη γλώσσα στη λατρευτική ζωή, ίδρυσε σχολεία και Ακαδημίες και κράτησε τον λύχνο του αρχαίου ελληνικού πνεύματος. Σε αυτή τη θεώρηση, η Ρωμιοσύνη αποκτά περιεχόμενο ιστορικής αντοχής.

Το ανθρώπινο πρόσωπο

Στον πυρήνα της ομιλίας βρέθηκε η εικόνα του ανθρώπου. Η ανθρώπινη αξία, κατά τον πατριαρχικό λόγο, χρειάζεται θεμέλιο πέρα από την απλή βιολογική ή νατουραλιστική θεώρηση του ανθρώπου. Η υποτίμηση των πνευματικών αξιών αποδυναμώνει τον σεβασμό του προσώπου, των δικαιωμάτων, της φύσης, της ελευθερίας και της κοινωνικής δικαιοσύνης. Η αναφορά στο Προοίμιο του Συντάγματος εντάσσεται σε αυτή τη γραμμή. Η δημόσια ζωή χρειάζεται αξιακό βάθος, οι θεσμοί πνευματικό υπόβαθρο και η δημοκρατία ανθρώπους με αξιοπρέπεια στο κέντρο της.

Ανθρώπινα δικαιώματα και θρησκευτική ελευθερία

Η ομιλία δίνει βάρος στην Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου του 1948. Ο Πατριάρχης τη συνέδεσε με την ανάγκη ενός κοινού κορμού θεμελιωδών αξιών, ικανού να στηρίξει τη συμβίωση των λαών παρά τις πολιτικές, κοινωνικές, θρησκευτικές και πολιτισμικές διαφοροποιήσεις. Η θρησκευτική ελευθερία παρουσιάζεται ως κριτήριο κράτους δικαίου. Η συνολική απόρριψη των ανθρωπίνων δικαιωμάτων περιγράφεται ως παρανόηση τόσο των δικαιωμάτων όσο και του Ορθόδοξου ήθους. Το Φανάρι εμφανίζεται ως ορθόδοξη φωνή που υπερασπίζεται το πρόσωπο, την ελευθερία, την ευθύνη και την κοινωνική συνοχή.

Ο κόσμος της ισχύος και το Διεθνές Δίκαιο

Η πιο πολιτικά φορτισμένη διαπίστωση της ομιλίας αφορά τη διεθνή τάξη. Ο Οικουμενικός Πατριάρχης περιέγραψε έναν δημόσιο λόγο που κυριαρχείται από γεωπολιτικές και γεωοικονομικές θεωρήσεις, από αναλύσεις συσχετισμού δυνάμεων και από πραγματιστικές προσεγγίσεις. Η αναφορά στη Realpolitik έχει ιδιαίτερο βάρος καθώς ο κκ Βαρθολομαίος ανέλυσε ότι η σύγχρονη εκδοχή της έχει κατισχύσει του Διεθνούς Δικαίου και του Καταστατικού Χάρτη του ΟΗΕ, ο οποίος θεμελιώνεται στην αρχή της ειρηνικής επίλυσης των διαφορών.

Η Ελλάδα έχει ζωτικό συμφέρον από την προσήλωση στο Διεθνές Δίκαιο, στους κανόνες και στην ειρηνική επίλυση των διαφορών, κάτι που αποτελεί την πάγια θέση της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής. Η πατριαρχική διαπίστωση μέσα στη Βουλή των Ελλήνων, αποκτά ειδική σημασία προσθέτονταςπνευματικό βάθος σε αυτή τη θέση. Η ισχύς χωρίς δίκαιο παράγει αστάθεια. Το δίκαιο χωρίς κοινές αξίες μένει εκτεθειμένο στον κυνισμό των συσχετισμών.

Ειρήνη, θρησκείες και φονταμενταλισμός

Ο Οικουμενικός Πατριάρχης συνέδεσε την ειρήνη με τη δικαιοσύνη, την απόρριψη της βίας, την προστασία της ιερότητας του ανθρώπινου προσώπου και τη συνεργασία των θρησκειών. Ο φονταμενταλισμός χαρακτηρίστηκε έκπτωση του θρησκευτικού βιώματος με τη γνήσια πίστη να παρουσιάζεται ως αυστηρός κριτής της μισαλλοδοξίας. Αυτή η θέση δίνει στο πνευματικό μήνυμα του Χριστιανισμού διεθνή διάσταση. Η ειρήνη των λαών και των πολιτισμών συνδέεται με την ειρήνη μεταξύ των θρησκειών και με την άσκηση του ειρηνοποιητικού τους ρόλου.

Πανορθόδοξη ενότητα και κοσμικές σκοπιμότητες

Η αναφορά στην πανορθόδοξη ενότητα έχει εκκλησιαστικοδιπλωματικό βάρος με έμμεση αναφορά στις ρωσικές επιδιώξεις. Ο Οικουμενικός Πατριάρχης μίλησε για ενότητα που δοκιμάζεται από όσους αμφισβητούν τη μακραίωνη δομή και την κοινωνική λειτουργία της Εκκλησίας στο όνομα κοσμικών σκοπιμοτήτων. Η διατύπωση παραπέμπει στις πιέσεις που ασκούνται στην Ορθοδοξία από γεωπολιτικούς σχεδιασμούς, εθνικές στρατηγικές και ανταγωνισμούς ισχύος.

• Β​ουλή
• εκκλησία
• Κωνσταντινούπολη
• Μικρά Ασία
• Οικουμενικό Πατριαρχείο
• Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος