4 Ιανουαρίου 2026
Δημοσίευση: 17:12'

Βενεζουέλα: «Απαγωγή» Μαδούρο «δια χειρός» Τραμπ – «Κουρελόχαρτο» το Διεθνές Δίκαιο, «κατά περίσταση» οι κυρώσεις

Αντιδράσεις σε παγκόσμιο επίπεδο καταγράφουν την αμηχανία ενός κόσμου που παρακολουθεί το διεθνές δίκαιο να καταρρέει μπροστά σε μια νέα πραγματικότητα.

Επιμέλεια: Νίκος Φυτάς
Δημοσίευση: 17:12’
Επιμέλεια: Νίκος Φυτάς

Αντιδράσεις σε παγκόσμιο επίπεδο καταγράφουν την αμηχανία ενός κόσμου που παρακολουθεί το διεθνές δίκαιο να καταρρέει μπροστά σε μια νέα πραγματικότητα.

Η σύλληψη – ή, όπως τη χαρακτηρίζουν πολλοί Ευρωπαίοι νομικοί, «απαγωγή» – του Νικολάς Μαδούρο από αμερικανικές δυνάμεις στη Βενεζουέλα σηματοδοτεί μια άνευ προηγουμένου παραβίαση της διεθνούς έννομης τάξης.
Πρόκειται για την πρώτη επιχείρηση των ΗΠΑ σε κυρίαρχη χώρα της Λατινικής Αμερικής μετά τον Παναμά το 1989 — αλλά με μια κρίσιμη διαφορά: τότε υπήρχε προσχήμα, τώρα ούτε καν αυτό.

Αντιδράσεις σε παγκόσμιο επίπεδο καταγράφουν την αμηχανία ενός κόσμου που παρακολουθεί το διεθνές δίκαιο να καταρρέει μπροστά σε μια νέα πραγματικότητα όπου η ισχύς, για ακόμη μια φορά, υπαγορεύει το δίκαιο.

Η «επιχείρηση ελευθερίας» και το μήνυμα ισχύος

Ο Ντόναλντ Τραμπ, παρουσιάζοντας την επιχείρηση ως «λαμπρή επιτυχία», δήλωσε ότι «ο Μαδούρο θα δικαστεί στις ΗΠΑ για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και διακίνηση ναρκωτικών».
Όμως, πίσω από τη ρητορική του «πολέμου κατά της διαφθοράς και των καρτέλ», κρύβεται η ξεκάθαρη στρατιωτική εισβολή σε μια χώρα χωρίς έγκριση του Κογκρέσου, του ΟΗΕ ή έστω ενός διεθνούς οργανισμού.
Το μήνυμα προς τον κόσμο είναι σαφές: η Ουάσινγκτον ενεργεί όταν και όπου το αποφασίσει – και η νομιμότητα έπεται.

Η Ευρώπη σε δίλημμα: Μεταξύ Δικαίου και Συμφερόντων

Η ΕΕ, με πρώτη τη Γερμανία, βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα βαθύ στρατηγικό και ηθικό ρήγμα.
Αν και κανείς δεν υπερασπίζεται τον αυταρχικό Μαδούρο, η μονομερής δράση των ΗΠΑ εγείρει θεμελιώδη ερωτήματα για το μέλλον του διεθνούς δικαίου.

Στο Βερολίνο, οι τοποθετήσεις ήταν αποκαλυπτικά αντιφατικές:

  • Ο Γιούργκεν Χαρντ (CDU) μίλησε για «μήνυμα ελπίδας» προς τον βενεζουελάνικο λαό.
  • Αντίθετα, ο Ρόντεριχ Κίζεβετερ (CDU) έκανε λόγο για «πραξικόπημα» και επιστροφή στις σφαίρες επιρροής προ του 1940.
  • Οι Σοσιαλδημοκράτες (SPD), οι Πράσινοι, και η Αριστερά κατήγγειλαν απερίφραστα την επιχείρηση ως παραβίαση του διεθνούς δικαίου, τονίζοντας πως «όποιος αγνοεί τους κανόνες, μοιάζει στους αυταρχικούς που ισχυρίζεται ότι πολεμά».
  • Ο Γιαν βαν Άκεν πρότεινε να επιβληθούν κυρώσεις στον Τραμπ, όπως εκείνες που εφαρμόστηκαν κατά του Πούτιν για την Ουκρανία, υπογραμμίζοντας τον διπλό ηθικό πήχη της Δύσης.
  • Η AfD επέλεξε στάση αναμονής, κρατώντας αποστάσεις αλλά αποφεύγοντας τη ρήξη με την Ουάσινγκτον.

Η στάση της Ευρώπης συνοψίζεται στο δόγμα: “Realpolitik πρώτα, Δίκαιο μετά”.

Το «κουρελόχαρτο» του Διεθνούς Δικαίου

Η επιχείρηση «Absolute Resolve» έδειξε πόσο εύθραυστα είναι τα θεμέλια του διεθνούς συστήματος που δημιουργήθηκε μετά το 1945.
Εάν μια υπερδύναμη μπορεί να εισβάλλει, συλλάβει και μεταφέρει έναν εκλεγμένο (έστω αυταρχικά) ηγέτηχωρίς νομική διαδικασία, τότε τι μένει από τη μεταπολεμική έννομη τάξη;

Η αμερικανική επιχειρηματολογία περί «παγκόσμιου αγώνα κατά των ναρκωτικών» θυμίζει το δόγμα Μπους για προληπτικά πλήγματα, μόνο που αυτή τη φορά ο στόχος είναι εντός του ημισφαιρίου των ΗΠΑ.

Αν ο κανόνας είναι ότι «οι δικοί μας εχθροί μπορούν να συλληφθούν παντού», τότε το Διεθνές Δίκαιο έχει ήδη μετατραπεί σε κουρελόχαρτο.

Κυρώσεις «κατά περίσταση»

Η υπόθεση Μαδούρο φωτίζει με τον πιο ωμό τρόπο τη διπλή ηθική των διεθνών κυρώσεων:
Η Ρωσία τιμωρήθηκε για την Ουκρανία, το Ιράν για το πυρηνικό του πρόγραμμα, αλλά οι ΗΠΑ δεν λογοδοτούν σε κανέναν όταν παραβιάζουν οι ίδιες τα ίδια πρότυπα που επικαλούνται.
Όπως έγραψε χαρακτηριστικά σχολιαστής στη Frankfurter Allgemeine Zeitung,

«Αν το διεθνές δίκαιο είναι καθολικό, τότε πρέπει να ισχύει και για την Ουάσινγκτον. Αλλιώς δεν είναι δίκαιο, είναι προνόμιο».

Το νέο γεωπολιτικό τοπίο

Η επιχείρηση Τραμπ στη Βενεζουέλα αποτελεί μήνυμα προς ολόκληρη τη Λατινική Αμερική — αλλά και προς τη Μόσχα και το Πεκίνο.
Οι ΗΠΑ επαναδιεκδικούν την “πίσω αυλή” τους, εγκαθιστώντας de facto μια νέα εποχή μονοπολικής επιβολής.
Η Ευρώπη, εγκλωβισμένη ανάμεσα στη ρητορική των αξιών και στην εξάρτηση από τη στρατιωτική ομπρέλα της Ουάσινγκτον, αδυνατεί να αντιδράσει ουσιαστικά.

Συμπέρασμα

Η «απαγωγή Μαδούρο» είναι κάτι πολύ περισσότερο από ένα επεισόδιο στη μακρά ιστορία των αμερικανικών παρεμβάσεων.
Είναι μια δοκιμή αντοχής των διεθνών θεσμών, ένα τεστ για το αν ο κόσμος που οικοδομήθηκε μετά το 1945 έχει ακόμη μηχανισμούς ισορροπίας ή αν η εποχή των κανόνων τελείωσε οριστικά — και ξεκίνησε ξανά η εποχή των κανόνων του ισχυρού.


TOP NEWS

uncached