Guardian: Οι Ευρωπαίοι ηγέτες διχασμένοι μπροστά στη νέα παγκόσμια τάξη μετά την επίθεση στη Βενεζουέλα

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες προσπαθούν να επικεντρωθούν στο τι ακολουθεί, καθώς η υποστήριξη για την απομάκρυνση του Μαδούρο συνυπάρχει άβολα με τη διατύπωση στήριξης στο διεθνές δίκαιο. Για τον λόγο αυτό εμφανίστηκαν διχασμένοι και αμήχανοι, καθώς προσπάθησαν να χαιρετίσουν την απομάκρυνση του αυταρχικού προέδρου της Βενεζουέλας, διατηρώντας παράλληλα τις αρχές του διεθνούς δικαίου, οι οποίες δεν φαίνεται να επιτρέπουν στον Ντόναλντ Τραμπ να συλλάβει τον Νικολάς Μαδούρο –πόσο μάλλον να δηλώσει ότι οι ΗΠΑ θα διοικήσουν τη Βενεζουέλα και θα ελέγχουν τη βιομηχανία πετρελαίου της.

Η Ευρώπη προσπάθησε να επικεντρωθεί στην αρχή μιας δημοκρατικής μετάβασης, επισημαίνοντας ότι η ήπειρος δεν έχει αναγνωρίσει τον Μαδούρο ως νόμιμο ηγέτη της Βενεζουέλας από τότε που οι εκλογές του Ιουνίου 2024 θεωρήθηκαν ευρέως νοθευμένες. Ωστόσο, η απόρριψη από τον Τραμπ της βραβευμένης με Νόμπελ προσωπικότητας της αντιπολίτευσης της Βενεζουέλας, Μαρία Κορίνα Ματσάδο, ήταν αμήχανη. Ο Τραμπ δήλωσε ότι δεν έχει στήριξη ή σεβασμό στη Βενεζουέλα, ενώ οι Ευρωπαίοι ηγέτες την έχουν αγκαλιάσει ως επικεφαλής μιας αντιπολίτευσης που αξίζει την εξουσία.

Διεθνολόγοι νομικοί αναφέρουν ότι η αμφισβήτηση της νομιμότητας του Μαδούρο από τις ΗΠΑ ανοίγει τον δρόμο για την Ουάσινγκτον να υποστηρίξει ότι δεν απολαμβάνει ασυλία αρχηγού κράτους στα αμερικανικά δικαστήρια, όπως είχε συμβεί και με τον Τζορτζ Μπους που επέτρεψε τη δίκη του Μανουέλ Νοριέγα μετά τη σύλληψή του το 1989. Αμερικανοί αξιωματούχοι ισχυρίστηκαν ότι η επιχείρηση κατά της Βενεζουέλας δικαιολογήθηκε ως πράξη αυτοάμυνας, υποστηρίζοντας ότι η κυβέρνηση εμπλεκόταν σε διακίνηση ναρκωτικών.

Η καθηγήτρια διεθνούς δικαίου του Πανεπιστημίου Yale, Ούνα Χάθαγουεϊ, δήλωσε ωστόσο ότι δεν βλέπει καμία εύλογη δικαιολόγηση βάσει του Καταστατικού Χάρτη του ΟΗΕ για τη χρήση βίας από τις ΗΠΑ. «Αν η διακίνηση ναρκωτικών αποτελεί εύλογη δικαιολογία για επίθεση σε άλλη χώρα, τότε μπορεί να διατυπωθεί μια ολόκληρη σειρά επιχειρημάτων που ουσιαστικά σημαίνουν ότι η αυτοάμυνα παύει να είναι εξαίρεση. Γίνεται ο νέος κανόνας». «Η ιδέα ότι επειδή προέρχονται ναρκωτικά από μια χώρα δικαιολογείται εισβολή και αλλαγή κυβέρνησης καταργεί κάθε όριο στη χρήση βίας», συμπληρώνει. Η ενέργεια των ΗΠΑ συνιστά παραβίαση του διεθνούς δικαίου άνευ προηγουμένου.

Ως ένδειξη της ευρωπαϊκής αμηχανίας, ο πρωθυπουργός της Ελλάδας Κυριάκος Μητσοτάκης, μιας από τις 10 μη μόνιμες χώρες του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, προσπάθησε να κλείσει τη συζήτηση για τις μεθόδους του Τραμπ. «Ο Νικολάς Μαδούρο προήδρευσε μιας βίαιης και καταπιεστικής δικτατορίας που προκάλεσε ανείπωτα δεινά στον λαό της Βενεζουέλας. Το τέλος του καθεστώτος του προσφέρει νέα ελπίδα στη χώρα», έγραψε στα κοινωνικά δίκτυα, προσθέτοντας ότι «δεν είναι η στιγμή να σχολιάσουμε τη νομιμότητα των πρόσφατων ενεργειών».

Οι πιο κοντινοί ιδεολογικοί σύμμαχοι του Τραμπ στην Ευρώπη, όπως η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι, χαρακτήρισαν την αμερικανική επιχείρηση νόμιμη, περιγράφοντάς την ως «αμυντική επέμβαση». Η κριτική από άλλους πιθανόν περιορίστηκε από τον φόβο πρόκλησης της δυσαρέσκειας του Τραμπ, την στιγμή που η υποστήριξή του προς την Ουκρανία θεωρείται ακόμη ζωτικής σημασίας. Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλας, δήλωσε: «Η ΕΕ έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι ο Μαδούρο στερείται νομιμότητας και έχει υπερασπιστεί μια ειρηνική μετάβαση. Υπό όλες τις συνθήκες, οι αρχές του διεθνούς δικαίου και του Καταστατικού Χάρτη του ΟΗΕ πρέπει να γίνονται σεβαστές. Καλούμε σε αυτοσυγκράτηση».

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, εστίασε επίσης στο τι μπορεί να ακολουθήσει. «Στεκόμαστε αλληλέγγυοι με τον λαό της Βενεζουέλας και στηρίζουμε μια ειρηνική και δημοκρατική μετάβαση. Κάθε λύση πρέπει να σέβεται το διεθνές δίκαιο και τον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών» δήλωσε. Ο Γερμανός καγκελάριος, Φρίντριχ Μερτς, επίσης απέφυγε σαφή θέση. «Η νομική αποτίμηση της αμερικανικής επέμβασης είναι σύνθετη και απαιτεί προσεκτική εξέταση», είπε.

Και η Γαλλία στάθηκε επιφυλακτική. Χωρίς να αναφερθεί στη στρατιωτική επιχείρηση των ΗΠΑ, ο Εμανουέλ Μακρόν δήλωσε το Σάββατο ότι το τέλος της «δικτατορίας Μαδούρο» είναι κάτι για το οποίο ο λαός της Βενεζουέλας «μπορεί μόνο να χαίρεται», και κάλεσε σε «ειρηνική και δημοκρατική μετάβαση» υπό την ηγεσία του Εντμούντο Γκονσάλες Ουρούτια, υποψηφίου της αντιπολίτευσης στις προεδρικές εκλογές του 2024. Ως πράξη αλληλεγγύης, μίλησε επίσης με τη Ματσάδο.

Η πιο ξεκάθαρη κριτική ήρθε από τον Γάλλο υπουργό Εξωτερικών, Ζαν-Νοέλ Μπαρό, ο οποίος δήλωσε ότι η επιχείρηση σύλληψης του Μαδούρο «παραβιάζει την αρχή της μη χρήσης βίας που αποτελεί θεμέλιο του διεθνούς δικαίου». «Η Γαλλία επαναλαμβάνει ότι καμία βιώσιμη πολιτική λύση δεν μπορεί να επιβληθεί απ’ έξω και ότι μόνο οι κυρίαρχοι λαοί αποφασίζουν για το μέλλον τους», είπε. «Οι επαναλαμβανόμενες παραβιάσεις αυτής της αρχής από χώρες που φέρουν την πρωταρχική ευθύνη ως μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ θα έχουν βαριές συνέπειες για την παγκόσμια ασφάλεια, χωρίς να εξαιρείται κανείς».

Ο Κιρ Στάρμερ δεν εξέφρασε λύπη για την αποχώρηση του Μαδούρο και ανέφερε τη σημασία του διεθνούς δικαίου, ωστόσο ο Βρετανός πρωθυπουργός δεν εξήγησε πώς αυτό εφαρμόζεται στη συγκεκριμένη περίπτωση. Όσοι υπερασπίζονται το διεθνές δίκαιο ίσως βρεθούν πλέον να απευθύνονται σε μια παγκόσμια τάξη που εξαφανίζεται, με τη Βενεζουέλα να αποτελεί την πιο πρόσφατη ταφή σε ένα ήδη γεμάτο νεκροταφείο. Οι ενέργειες του Τραμπ παγιώνουν ένα νέο σύστημα, στο οποίο το ωμό ιδιοτελές συμφέρον δύο ή τριών «μεγάλων δυνάμεων» κυριαρχεί. Σε αυτή την παγκόσμια τάξη, η Ουάσινγκτον και το Πεκίνο θα αποφασίζουν με βάση τη λογική ότι το δίκαιο είναι το δίκαιο του ισχυρού.

Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, απείλησε ευθέως το Σάββατο ότι η Κούβα είναι η επόμενη. «Η Κούβα είναι καταστροφή, διοικείται από ανίκανους και γερασμένους άνδρες», είπε. «Αν ήμουν στη θέση τους, θα ανησυχούσα λίγο». Οι υποστηρικτές του πολυμερισμού και των διεθνών δικαστηρίων ίσως χρειαστεί επίσης να αναλογιστούν τις δικές τους αποτυχίες. Ο Νιζάρ Ελ Φακίχ, μη μόνιμος ανώτερος συνεργάτης του Atlantic Council, δήλωσε: «Ο πολυμερισμός δεν παρήγαγε ούτε μία αποτελεσματική διαπραγματευτική διαδικασία που να οδηγεί σε μια ομαλή, ειρηνική και συμφωνημένη μετάβαση, παρά τα χρόνια εκκλήσεων εκατομμυρίων Βενεζουελάνων που ψήφισαν, διαμαρτυρήθηκαν και εξάντλησαν κάθε διαθέσιμο ειρηνικό μηχανισμό με τεράστιο προσωπικό κόστος. Το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο, με έρευνα ανοιχτή από το 2021, δεν έχει ακόμη εκδώσει ούτε ένα κατηγορητήριο, παρά την εκτενή τεκμηρίωση εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας από την αποστολή διερεύνησης του ΟΗΕ για τη Βενεζουέλα, το Human Rights Watch, τη Διεθνή Αμνηστία και εκατοντάδες θύματα».

Πηγή: theguardian.com

• Βενεζουέλα
• Νικολάς Μαδούρο